Kaupapa: Te Reo Māori

Toru tekau tau e pāoho ana i Te Reo Māori

Te Kuru o te Marama Dewes
  • Te Tai Rāwhiti

E toru tekau tau te roa o te reo irirangi o Kahungunu e whakapaoho atu ana, ā kei te whawhai tonutia te pakanga mō te reo Māori.

Ko te mea nui ko te reo i piki, koira te mea matua, koira te mea i whaia e mātau mai rano i te wā o te petihana reo Māori, nā ko te reo Māori kia mau tonu, kia ora tonu mō āke tonu.

He kaipāoho reo a Potiki Teepa kua roa e whakaheke werawera ana ki te kaupapa. Hei tāna, “Kei konei tonu tātau e whawhai ana mō tō tātau reo, engari kei konā tonu ngā whakapōreareatanga hai tāmi tonu i a tātau kia puta ai tō tātau reo kia puawai i te ao mārama”.

Hei tā te kaumātua hei tā Enoka Murphy, “Ana e kī rā te kōrero ka pū te ruha ka hao te rangatahi, ētahi o aua rangatahi nei kei te ono tekau kē haere ana ngā tau o ētahi o rātau”.

Nō te tau 1988 timata ai te reo irirangi o Kahungunu ki te kuratini o Te Aho a Māui, nā wai rā tū motuhake ai i te tau i te tau 2006.

Ko tā Te Rito, “Te whakapuaki i ngā kaupapa hōhonu, tōrangapū o te ao, o te wā, kia tere kitea e tātau te Māori, anei tēnei āhuatanga kei te pā mai ki a tātau kia tere tātau te whakatika i a tātau.

Hei tā Joe Te Rito ko te tino taonga, ko te pātaka kōrero a te reo irirangi o Ngāti Kahungunu, arā, tata atu ki te rua mano ngā hopunga kōrero kaumātua o te rohe.

“Kua kore rātau i waenganui i a tātau heoi anō ko te mea pai kua hopukia o rātau reo kei te ora tonu o rātau reo hei tauira”, te kī a Te Rito.

Kei te whanake tonu nei Te Reo Irirangi o Kahungunu, arā, kei a ia tōna ake taupānga hei rauemi mā te rangatahi.

Hei tā Potiki Teepa, “Kei te homai nā te reo nei ki roto i tō rātau taonga nei hei hari mā rātau engari ko te mea nui ki a tātau ko ngā pakeke he āwhina atu i a rātau”.

E whakapono ana a Te Rito ka haere tonu ngā irirangi Māori a ngā ra ki tua.