Te oranga tonutanga o ngā iwi taketake

Tema Hemi
  • Tāmaki Makaurau

Ko te whakatutuki i ngā tauārai e herea nei i ngā iwi taketake ko te tino ito o te oranga tonutanga koira he ai ki tētahi akoranga iwi taketake i tae mai ai ki Aotearoa ki te kōreo mō ōna whēakotanga rangahau hauora ki roto i ngā hapori whenua moemoeā. 

Ko te kaikiri kāwanatanga he take nui tonu mō ngā iwi taketake o te ao. Ko tā Tākuta Bond ki ngā akoranga iwi taketake i te huihuinga tuawaru o Ngā Pae o Te Māramatanga, me puta atu tātou i te kauhanga o te riri kei reira pea te oranga pumau mō te iwi. Ka noho tonu Te Tiriti o Waitangi hei tauira matua mā ngā iwi taketake te whai atu. 
 

Source: Māori Television

Ko tā Tākuta Chelsea Bond o Te Whare Wānanga o Piripane ā he kaikōrero ki tēnei huihuinga o Te Pae o Te Māramatanga, "i roto i aku mahi hei kairangahau hauora, ko taku tino hiahia kia whāki atu i ngā tino pēhitanga o te pūnaha hauora ki ngā iwi taketake me tō rātou kore hiahia ki āta tiaki i ō mātou whānau. Ko te take o te rā nei kia āta whakārohia me pēhea te anga whakamua ā me pēhea hoki te hunga e taea ai te tautoko i tēnei whawhai. Ka haere mai au ki konei ka whai akoranga au i a koutou, ki roto i tō mātou ake whenua he iwi tuatahi mātou nōreira ko a mātou kōrero e pā ana ki tō tātou mana taketake arā he pēhitanga nui ka tau iho nei ki runga i a mātou."

 

Ko tā Rawri Wright o Te Rūnanga o Ngā Kura Kaupapa Māori o Aotearoa ko Te Tiriti o Waitangi te tauira nui mā ngā iwi taketake o te ao, ko tāna, "Koia te timatanga te tuapapa o te mahinga ngātahi ki te karauna, o te whai i tēnei mea te tino rangatiratanga./ Hei tuapapa āe mena ka taea ngā iwi taketake o te ao tētahi momo tiriti tauaki kawa rānei, te whakatutuki ki waenga i ā rātou me tō rātou ake kāwanatanga."


Ko tā Tākuta Leonie Pihama, "Kei te whāki atu nga whānau, hapu, iwi me ngā hauora Māori, ngā wero ki te kāwanatanga e pā ana ki Te Tiriti o Waitangi. Nōreira tēra tētahi ara hei whai oranga mō te iwi."

Ka tū te Pirimia Tuarua a Kelvin Davis hei te Rāmere ko tōna kaupapa 'ko te āpōpō o ngā iwi taketake'.