Kaupapa: Iwi Settlements

Tāmaki iwi renew covenant ties to settle claims

  • Tāmaki Makaurau

Kua waitohua e ngā iwi o Ngāti Whātua me Ngāti Paoa tētahi kawenata tapu kia whakahōu ai tētehi whakaaetanga hohou rongo nō mua kē, e whakatau ai ā rātou kerēme tiriti me te hanga kaupapa whanake hōu i Tāmaki Makaurau.  Ahatia ngā tohe whenua tiriti i ngā tau tata, e aronui ana rātou kia mahi ngātahi pērā i ō rātou tūpuna, tōna rua rau tau ki muri. 

Takahia ana e Ngāti paoa te ara wai tūpuna o Ōkahu Matamomoe ki te whakahōu i tō rātou hononga ki ō rātou whanaunga nō Ngāti Whātua o Ōrākei.

Hei tā Hauauru Rawiri, Māngai Takirua, Ngāti Paoa, “Hoki nei ki ngā tikanga o ngō tātou mātua tūpuna, kāre mā te kāwanatanga e tohutohu ka pēwhea tātou te anga whakamua.”

I tākohaina ngā taonga e ngā iwi e rua hei whakamana i tā rātou kawenata.  I tukuna e Ngāti Paoa he hoe e tapina ko Tika, he toki e kīa ana ko Pono me te Aroha i te ngākau o tēnā o tēna o ngāua iwi. He papahōu i tākohaina e Ngāti Whātua, mā Ngāti Paoa anō e whakaingoa.

Ko tā Piripi Davis, Heamana, Ngāti Whātua o Ōrākei, “E kīia nei i mua rā te taenga mai mātou i konei ka mahi tahi mātou, tātou i tērā wā. Nā te kāwantanga i whakawehe mai i a mātou i ēnei tau kua pahure ake rā, heoi anō rā ko tēnei te whakahira o tēnei huihinga hei whakaora i tērā o ngā āhuatanga mai rānō.”

"Kia noho tahi, kia kōrero tahi, kia whaiwhai haere āua momo e orite ana i runga anō i te whakaaro, ngō mātou mātāpuna ka hainatia e mātou ō roto o te kawenata tapu, arā ko te Tika, te Pono, te Aroha,”  tā Rawiri.

Nō ngā tau toru tekau i tērā rau tau i waitohua tētehi kawenata hohou rongo i waenga i ngērā iwi i muri i tētehi pakanga.  Ko te aroanga o tēnei kawenata tapu kia whai i ngā mātāpono o ngā tūpuna, he whakaae ki ngā rohe mana whenua, he hanga kaupapa whai hua hōu.

Hei tā Davis, “Kei a mātou ā mātou ake nei wāhi tapu, whakaae ana rātou ki tērā āhuatanga o tā mātou nei mahere whenua, whakaae mātou ki ā rātou, ā rātou ake mahere whenua.”

Ko tā Rawiri, “Kia mahi ngātahi ki āua mātāpono mō ā tātou uri whakatupu.  Kua mutu te pakanga i waenganui i a tātou kia whakapiri te ringa ki te ringa, te ihu ki te ihu, te hā ki te hā, te mana ki te mana.”

He wairua manahau e rongo ana i te whare tūpuna o Tumutumu Whenua, ā hei wiki tū ai te hui tuatahi i waenga i ngā iwi e rua raka ki te whitiwhiti tā rātou anga whakamua.