Ngā kaupapa: Environment, Land

Ngāhorohoro ana te urupā o Mātiti i te awa o Wairoa

Te Kuru o te Marama Dewes
  • Te Tai Rāwhiti

Kei te whāwhai ngā whānau o Huramua marae ki Wairoa kia kohi pūtea e āhei ai rātau te hahū ake me te hūnuku i ngā tūpāpaku e rima tekau mā toru i te urupā o Mātiti. Ko te whenua o taua urupā kei te ngahoro haere ki te awa o Wairoa.

Kei te rere te awa o Wairoa Hōpūpū, ngāhorohoro ana ngā tahataha, ko te urupā o Mātiti tērā kei te pari mōrearea.

Chaans Tumataroa-Clarke o Huramua Marae, “Kia mau kia pupuri tonu ki te mana a o mātau whānau, a o mātau pāpā, o mātau pakeke, o mātau tūpuna, koinā kē te tikanga nui e whakaarahi nei i a mātau.”

I ngā tau tekau kua hipa, kua whai ngā whānau o Huramua ki te whakapakari i te tahatika, arā he whakatō rākau te mahi. Heoi he 6 mita ia tau e ngahoro atu ana i te au o te awa, i ngā āhurangi ano oki arā te kaha heke o te marangai.

Ko tā Chaans Tumataroa-Clarke, “He whakamana i te taiao, i te mauri o tō mātau awa, kia mōhio mai tātau i wānangahia ai mātau koinā kē te whakatau kia hahū nei o mātau whanaunga o mātau tūpuna kia hūnuku atu ki te taha o te marae.”

He pā tawhito a Mātiti i te tau 1800, ā, nō te tau 1903 timata ai te tapuke tīpuna ki koneki. 53 ngā tūpāpaku e takoto ana ki tēnei urupā, ko Tā Turi Kara tērā, ko Lady Parehuia rātau ko ngā hōia e waru o te pakanga tuarua. Ka mutu ko ngā whānau o tēnei tarawāhi, o ēnei moka.

Hei tā Chaans Tumataroa-Clarke, “Ka nui anō hoki āna mahi hei whakarauora i te ao Māori, hei whakarauora anō hoki i ngā hōia i hoki mai te pakanga, koinā kē te take ka noho mai te nuinga o mātau ki tēnei whenua o Huramua, nō muri mai kē te pakanga tuarua.”

He mahi nui kei mua, neke atu i te $2 rau 65 mano tāra te utu kia hahū ake, otirā kia hūnuku i ngā tūpāpaku ki wāhi kē.

Ko tā Tumataroa-Clarke, “He īnoi tonu ki ngā tāngata ki ngā rōpū e taea nei te āwhina kia tuku mai i ngā rauorahanga mā mātau mō te tutuki te kaupapa.”

He whārangi kohi pūtea kua whakaritea e ngā whānau hei whakatutuki i ngā nama.