Ngā kaupapa: Education, Queen's Birthday Honours, Te Reo Māori

Kua tohua a Ahorangi Tīmoti Kāretu hei Tā i te Kāhui Kahurangi o Kuini Irihāpeti

Kua tohua a Ahorangi Tīmoti Kāretu hei Tā i te Kāhui Kahurangi  o te Kuini Irihapeti, i te rārangi whakanui i te huritau o te ariki tapairu o Ingarangi.  E whakamānawatia ana a Tākuta Kāretu mō āna whakapaunga kaha ki te whakapakari i te reo Māori.

Kua ea te tōmina a Ahorangi Tīmoti Kāretu i ngā hua o ngāna mahi.

Nei rā a ia ko ngāna pononga e whakamānawa ana i te kōrero kua tau mai i te wā kāinga.

Ko tā Ahorangi Timoti Kāretu (Ngāi Tūhoe, Ngāti Kahungunu), "He titiro ki ngā reo o konei, nā reira, he whakawhiti whakaaro, he tango whakaaro, he kapo whakaaro, he hoatu whakaaro."

Ahatia e waru tekau tau tōna pakeke, kāore he mutunga ki ngā mahi. Kei te arataki ia i ngāna tauira o mua ki Ūropi. Ko rātou ngā ika a-whiro o Te Panekiretanga o te Reo Māori, nāna nei i kōkiri tekau mā whā tau ki muri.

Hei tā Ahorangi Tīmoti Kāretu, "He kite nō mātou ko ngā tamariki e puta mai ana i ngā whare wānanga kāore anō kia eke ngā reo ahakoa kua whai tohu."

Ka titiro au ki ngā tamariki o Te Panekiretanga o roto i ngā tau, āe, kua tau taku mauri, ka mōhio mā rātou te kauhau nei e kauhau i roto i ngā tau. 

Hei tā Reikura Morgan, Rangapū Tuatahi, "He tino tangata. Koia tētehi o ngā kaiwhakahoahoa, kaitārai i te whare kōrero Māori, e noho nei tātou ināianei.  Me ngā whakaairo, ngā poupou katoa o roto, me kī rā, he tino whare tēnei."

Pakeke ana ia i te reo, nā ngōna mātua whāngai a Tame rāua ko Mauwhare Kāretu ia i poipoi, i Waimako i Waikaremoana, ko te reo Māori tōna reo tuatahi.

Mohoa noa nei, e rima kē atu ngōna reo. I nōhia e te iho pūmanawa reo ngā tūranga nui, arā hei kaikomihana i Te Taura Whiri i te reo Māori me Te Rūnanga o ngā Kohanga Reo o te motu, engari, ko te whāngai i tōna mātauranga te kai manawa.

Ko tā Ahorangi Timoti Karetu, "Ko aku tau i Te Whare Wānanga o Waikato tētahi, ko taku kapa haka o Te Whare Waananga o Waikato tētahi, he nui ngā āhuatanga ki au nei kua tutuki i ahau, e whai hua ana ki au. Me taku manaakinuitia mai e ngā iwi o Tainui i ngā tau katoa i noho ai au ki roto o Tainui i raro i te maru o Te Arikinui o Te Atairangikaahu."

Ko te reo kia rere, ko te reo kia tika, ko te reo kia Māori tōna tū, kua eke ngāna huanga ki te kōtihi o te reo. 

Hei tā Reikura Morgan, "Ki ētahi he taniwha, ki ētahi he tipua tana whakanikoniko i te reo ahakoa Pākehā, Māori me ngā reo e mōhio tēnei tangata.// He tino tangata, he mātanga reo."