TVNZ Māori commissioner role could be axed

By Talisa Kupenga
  • Te Tai Tokerau
  • Tāmaki Makaurau
  • Waikato/Te Waiariki
  • Te Tai Hauāuru
  • Te Tai Rāwhiti
  • Te Whanganui-ā-Tara
  • Te Waipounamu

He pātai e iri ake ana mō ngā whakahōutanga e haere ake nei ki Te Reo Tātaki o Aotearoa, mēnā rānei ka pākia ngā hōtaka Māori. Ko tā Metiria Turei, ka whakakorengia te tūnga Kaikomihana Māori, ā, na tēnei ka tokoiti ngā kanohi Māori ki te taumata kai-whakahaere.

Kua puta te kōrero i a Te Reo Tātāki ka mutu te whakarerekē i ō rātou tūranga a te mutunga o tēnei marama, ēngari kihae i whakamana i ngā kōrero ka whakakorea te tūnga kaimonihana Māori. E whai ana tēnei āhuatanga i te whakawhāiti o te tari kawe pūrongo i te marama o Poutu te Rangi, me te aukati o te tari Māori Pasifika hoki i te tau rua mano tekau mā whā.

E ai ki ngā whakamārama kua tae mai ki Te Kāea, ko te āhua o ngā pānonitanga ka pēnei, ā, ka kotia ngā tūranga komihana ki ngā tūranga e whā, ā, ka kore he tūranga kaikomihana Māori.

Ko tā Peeni Henare mena paremata o Reipa he harehare te whakaaro ka kore pea he tūranga Kaimomihana Māori ki Te Reo Tātāki.

"Ko te mate o tēna tūahuatanga ka mimiti haere ka memeha haere te mana me te reo maori ki roto I nga mahi whakahaere a TVNZ no reira he raruraru nui tera ki a tatou."

Ko tā Te Reo Tātaki e whakawhiti kōrero ana rātou ki ngā rōpū putea tautoko mo te panonitanga hou. Kīhae te teihana i kōrero ki a Ngā Aho Whakaari, hei tāna kaore Te Reo Tātaki i te aro ki te ture, me te ahurea Māori. He kitenga tēnei e tautokotia ana e Henare.

"Ki roto i nga tau tekau kua pahure e mahi pēnei ana e mahi māminga ana ngā kaiwhakahaere a TVNZ, kua mimiti haere te reo Māori me nga kanohi Māori ki roto i nga tūranga mahi me ngā kōrero a TVNZ."

Ko tā Te Māngai Pāho he hiahia kia tū he kaiwhakawā Māori ki ngā whakaaturanga nana te pūtea i tuku, me te tatau Māori mo te kaihautu Māori kia whakawhiti whakaaro hou tonu.Ko tā Te Reo Tātāki he tohunga ka tū tonu hei kaiwhakawā ki ngā whakaaturanga Māori.

Ko tā Henare "mehemea ka katia te kuaha e TVNZ ki ngā mahi Māori e tika ana me tango ake te pūtea kua whakaritea mo ngā take Māori e whakahaere e rātou."

He hiahia tā Henare ki te korero ki te minita nānā te mana whakahaere o Te Reo Tātaki.

E ai ki Te Reo Tātaki kaare rātou i te whakakore i ngā hōtaka māori. Hei tā rātou kaare anō kia tau noa ngā whakatau kia mutu rāno ngā whakautu mai i ngā kaitohu hōtaka i tēnei marama. Hei ngā rangi tata nei puta ai ētahi atu kōrero mo tēnei take.

Ētahi atu Northland, Auckland, Waikato/Bay of Plenty, North Island: West Coast, North Island: East Coast, Wellington, South Island