Kaupapa: Health

Te rā auahi kore huri noa i te ao

Tema Hemi
  • Tāmaki Makaurau

 Ko te rā auahi kore tēnei huiri noa i te ao, ā, ko tā ētahi toa e rua i Te Waonui a Tiriwā, he tautoko i te kaupapa, i te korenga i hoko hikareti atu i te rā nei. Heoi, he mahi rānei tēnei ka whakawhanake i te whai kia auahi kore ai a Aotearoa whānui hei te tau rua mano, e rua tekau mā rima? E rua wiki ki muri nei, i tū ngā ratonga hauora ki mua i te aroaro o Te Komiti Whāiti Take Māori ki te kī atu, kotahi anahe te ara hei whakatutuki i taua whāinga nui, ko te whakatū ture e kīa ai, he hara te hoko tūpeka. 

Ko te aronga nui a te kāwanatanga kia iti iho te hunga kaihikareti ki te rima pai hēneti hei te tau rua mano rua tekau mā rima he pae tawhiti pea e kore whakatata ana, nōreira he aha te hua kei roto i te kore hokona atu i te hikarete mo te kōtahi rā anake?  

Ko tā te Minita Whānau Ora ā Peeni Henare, "Ko tēra ko te ture whakakorengia i te kaihikareti, kei runga i te tēpu."

Kua ngana kē te kāwanatanga ki te hanga rautaki ki te whakaheke i te tokomaha ka kai hikareti ēngari auare ake.

Ko tā Henare anō, "Ka mea mai ētahi kia whakapiki ake i te utu tāke mō ngā hikareti ā kua mahia tātou i tēra mahi ēngari e kai hikareti tonu ana ō tātou iwi. Ka mea mai ētahi kia whakapiki ake i te utu tāke mō ngā hikareti ā kua mahia tātou i tēra mahi ēngari e kai hikareti tonu ana ō tātou iwi."

Ko Lance Howard te tumu whakarae o Hāpai te Hauora ko tāna, "i te ata nei i whakaputaina mai te kōrero e minita Salesa me tētaho māhere rautaki hōu mo te aro atu ki tēnei take. I tēnei wā tonu kaore he rautaki i waihangatia mai e te kāwanatanga."

Ko te pātai e iri ana, he aha te māhere rautaki ā te kāwanatanga kia tutuki i te moemoeā nei?

Ko tā Howard anō, "Kei ā mātou tētahi rautaki i waihangatia mai e ētahi rōpu hauora me te kī atu anei te huarahi tika mā tātou."

Atu i te waru mano ngā toa puta noa i te motu e hokona atu ana i te hikareti ā rima tekau paihēneti te huamoni ka whiwhi i ā rātou mā te hikareti tonu. 

I whakakōpanihia e Howard me tēnei kōrero, "Ko ngā raraunga te take nui, i tēnei rā tonu toru tekau mā rima paihēneti o ngāi Māori e kai hikareti ana."

E kore a Aotearoa e eke ki te taumata hei whenua auahi kore i roto i ngā tau e whitu e tū mai nei ki te kore te kāwanatanga e hanga ture whakakore i te hikareti.