Ngā kaupapa: Politics, Water

Kua whakahētia te Kōti Matua te tono a te Kaunihera Māori

  • Te Whanganui-ā-Tara

E ai ki te Pirimia ki a John Key, nā rātou te wikitoria whai muri i te whakakahoretanga o te Kōti Tiketike i te pīra ā te Kaunihera Māori. Ko te whai a te Kaunihera kia whakatārewatia ngā mahi hoko rawa ā motu a te Karauna kia tau raano ngā mana o ngai Māori ki te wai.

Ko te tohe, ki te anga whakamua te hoko ka takahia te Tiriti o Waitangi.

E ai ki te Kaunihera Māori ara tonu ētahi wikitoria o roto i te whakataunga mā rātou. No te timatanga e mea ana te Kawanatanga karekau te mahi hoko rawa ā motu e whai pānga ana ki nga matāpono o te Tiriti, kā whakararu rānei i te whakataunga o ngā mana ā ngai Māori ki te wai.

I taki whakahē te hunga whakawā i tēna, heoi, nā te ōati a te Pirimia ma ka whai kaha rātou ki te whakatau tika i ngā tono wai, kua whakakahoretia te pīra, ka anga whakamua tonu te hoko.

Ko te mahere a te Kaunihera Maori i tenei wā kia hoki atu ki mua i te rōpu whakamana i te Tiriti o Waitangi mo te wāhanga tuarua o tā rātou tono. Hei reira whakatauria ai he aha pū te momo mana a ngai Māori ki te wai. Kāore ano he rā kia whakatauria mo tēna, nō reira ara tonu te ara kei mua mō rātou. Kāti kia titiro ake tātou ki te huarahi i takahia ē te Kaunihera Māori kia tae ake ki tenei rā.

Nā te totohe ā te Kaunihera Māori i rangona ai te tono wai ē te Taraipiunara ā mai i tōna timatanga kotahi noa te waiaro.

Ko tā te Heamana o te Kaunihera ko Maanu Paul “ko te hoariri ko te Karauna, ehara ko tāua te Māori. I te otinga ake ko te tohutohu nui ā te Taraipiunara - me hiki te kaupapa hoko rawa ā-motu kia tutuki rā ano he whakāetanga i wāenga i te Kāwanatanga me Ngāi Māori.

Engari, auare ake. Ko tā te Kāwanatanga, kā anga whakamua tonu te hokonga. Na whai ano te karanga ā te Kingi Māori kia hui tahi ai a Ngai Māori ki te whakarite mahere mo tenei wero nui.

Heoi, kāore i roa ka weheruatia taua whakāro, nā runga i te hiahia o te Kāhui Rangatira ā Iwi ki te kōrero motuhake ki te Kawanatanga.

Kāti nā kona ka tatū noa tēnei take ki ngā ringaringa o te ture. Tuatahi ki te Kōti Teitei, i te mutunga iho ka whakahēngia te kerēme a te Kaunihera Māori me ōna kaitaunaki, mea rawa ake kā kawea ki te Kōti Tiketike. He mea whakatakoto i ngā rangi e rua, ā nō tēnei rā tonu ka puta te whakatau.