Kaupapa: Treaty Settlements

Kua whai wāhi ētahi hapū ki te tuku i ō rātou kereme

  • Te Tai Tokerau

He huarahi kua whakaritea hei whakatakoto i ngā rangahau a tēnā hapū, a tēnā hapū ki mua i te aroaro o te Taraipunara o Waitangi. Hei tā te māngai mō Mahurangi Tai Whenua, kia kaua rawa tō rātou mana e mahue mai ki waho o ngā tono kereme a Ngāpuhi.

E ai ki a Arapeta Hamilton, o Ngāti Manu me Ngāti Rongo “Kahore mātou i aruaru i ngā hiriwa a te Kāwanatanga, kia whakaea, kia whakataungia rā, tō mātou nei kaikereme i te wā kainga i roto i a Ngāpuhi, kahore mātou i whakaae, kahore mā te Rūnanga anō a Ngāpuhi e whakataungia rā ō mātou kereme”

Nā runga tonu i ēnā korero, hei tā Rihari Dargaville korero “Ko ohu atu mātou ki roto i te tatau nei ki te kōrero ki ētahi o ngā Ngāti Whātua nei e mea mai ana ki a au, "Meinga, meinga! Ahau inaianei he mātāwaka, ahau he tangata whenua nō kōnei"

Ahakoa ko wai te hapū, te whānau rānei e wero atu ana i te Taraipunara, ko te mea nui kia kotahi te reo, kia hangaitahi ngā whakaaro, kia kotahi te hoe o te waka o Ngāpuhi.

E ai ki tētahi kaumatua o Ngāpuhi, tā Kingi Taurua “kei konei anō mātou e tohetohe ana ki te Taraipunara kia kaua rātou e wareware ki te Whakaputanga 1835 hei arahi, hei arataki i a mātou, ia mātou katoa i roto i ngā āhuaranga e pā ana ki ngā tono whenua nei”

Heoi, tērā te āwangawanga ā ētahi, me te rangirua anō, e kore e tūtuki tā rātou e whai nei.

Ko te raruraru pea, hei ta Nuki Aldridge o Ngāti Uru me Whangaroa “me mea rā he raruraru i tēnei wā, ko te wehenga o tēnā whānau hapū, ki tēnā whānau hapū, ahakoa he whanaunga, ko ētahi o ngā tāngata e kii ana koia te māngai mō tēnā whānau, mō tēnā hapū, engari te āta titiro atu ka kite atu, koia te māngai mōna ake anō.

Ko tā te Taraipunara, ā tōna wā ka whakahoki mai he whakataunga mō ngā kereme a Ngāpuhi, e rata ai te katoa, heoi nā ngā pūtea i whakaritea e Te Pirimia i Waitangi, hei whakatere ake i te whakataunga nei, akene ka tino kōtiti rawa atu te waka o Ngāpuhi.