Kaupapa: Te Reo Māori

Kua ara anō te tohe mō te whakature i te whakaako i te reo Māori ki ngā kura o te motu

  • Tāmaki Makaurau

Kua hika anō te tohe mēnā rānei me whakature i te whakaakotanga o te reo Māori ki ngā kura puta i te motu. 

Ko te kaipākihi Pākehā, ko Gareth Morgan, tērā e tautoko ana i te whakaaro, i tana pukapuka hōu mō te Tiriti o Waitangi, waihoki, kua puta te karanga i te rōpū mātauranga a Te Riu Roa kia kaha ake te tautoko i te Kāwanatanga.

Kua whakatakoto e Pita Paraone te manuka ki ngā minita, ki a Hekia Parata rāua ko Te Ururoa Flavell.

E ai ki te mema pāremata o Aotearoa Tuatahi, toihau ō-mua hoki o Te Taura Whiri i Te Reo Māori, kei roto i o rāua ringaringa te whakamananga o te whakaakoranga o te reo Māori ki rō kura.

Ā, ahakoa e mea ana a Hekia Parata kaore te kāwanatanga mō te whakaae, he whakaaro anō tā Te Ururoa Flavell.  

Pērā ki āna punua kurī, e ai ki a Pita Paraone me whakaako ngā tamariki kura tuatahi katoa ki te reo Māori, ā, e auau tohutohu ana ia ki ngā minita.

E ai ki a Paraone, “I tēnei wā kei roto wā rāua ringaringa te mana kia whakaturengia tēnei kaupapa, engari mēnā kāhore rāua i tautoko e hoa he raru tātou.”

E ai ki a Flavell, kua roa te Pāti Māori e whaiwhai ana i tēnei pakanga.  Hei tāna kua tae te wā kia karangatia te ope tautoko.

Ki tā Flavell, “Te tūmanako ia ka kitea mai ai e ētahi e taea ana e rātou te whaiwhai haere i tēnei kaupapa ki tōna mutunga.  Engari ko mātou e kore e mutu te tohe mō tō tātou reo.”

Heoi e ai ki a Hekia Parata e kore te Kāwanatanga e tuohu.

Hei tā Parata, “Ko te tino hoariri me kii ki te whiwhi ki te tango te reo mehemea ka whakaturengia.  Ko te tino kaupapa o te ako i te reo, ka pīrangi te tauira, te tamaiti, te whānau, ki tērā reo.

Ko Mārama Hune o Te Riu Roa tērā e mea ana, “Kia akonatia te reo, kāore i te pīrangi kia pēhi i taua āhuatanga ki runga i a ia.”

Kua whai tautoko te Kāwanatanga i Te Riu Roa.  Ko tā rātou me whakapakari kē ngā rauemi.

Kāti, e ai ki a Te Ururoa Flavell, ahakoa he huarahi uaua, me ūpoko pakaru te whai.

E ai ki a Paraone, “Mēnā e hiahia ana rātou kia huri atu te ao, kia kaha ana te akona o tō tātou reo.  Ki au nei ko te tīmatanga i roto i ngā kura tuatahi.”

Ka noho ko tēnei take hei mea ngaungau mā te motu.