Ngā kaupapa: Kapa Haka, Tūhoe

Ko te mau ki te tū a Tūhoe

Mere McLean
  • Waikato/Te Waiariki

Ko te kapa haka te iho matua ki te hui ahurei a Tūhoe ki Rotorua i tēnei rā. I roto i ngā tau kua noho tēnei mahi hei ara pupuri i ngā tikanga mo te hunga rangatahi, i ākihia na runga i te whakauru o te karanga, te whakatū waewae, wero, rau rākau me te mōteatea.

Ko te whakatipu rangatira mo āpōpō te whainga matua o tēnei hui. Me te āki o ngā kaiwhakarite mā te whakauru i ngā tikanga pēnei i te 'Wero' ka puawai te aronga. Ki tā Tei Nohotima o Tūhoe “i roto i a mātou a Tūhoe, ko te kaiwhakawaha i ngā mahi katoa, o te matua, o te kapa, o te iwi, ko te kaiwero, ko tana rākau te kaiwhakawaha i a Tūhoe, kotahi tana haere, kotahi tana whakaaro, kotahi tana whakatoa i a ia, mo te aha? Mo te matua, mo te kapa, tana whānau, mo te iwi”.

Tekau mā wha ngā kapa i ruku ki ngā ngā tikanga o te karanga, wero, te whakatū waewae, rau rākau me te mōteatea, engari mo te wero me te karanga mo te hunga kei waenga i te tekau mā waru, toru tekau anake. Mo Himaima Kingi Pakeke o Ngāi Tūhoe, “e kaha ana ngā tamariki wāhine ki te kawe i tō rātou Tūhoetanga, te kawe i ngā kupu e tika ana, mo ngā ahuatanga o te karanga, kei te mīharo ahau ki a rātou, kei te koa taku ngākau e kaha ana rātou ki kawe i tērā tikanga, to tātau tikanga mo te karanga”.

Koinei te hui ā iwi whāroa o Aotearoa, heoi ko ngā tikanga te pūmanawa e motuhake ai tēnei hui. Mo Ngatai Rangihau, “ahakoa haere ai tātau ki hea, ka haere tātau ki rāwahi ka kawea tonu a Tūhoe ōna tikanga, kāre e rerekē i konei, ka korero hoki tātau ki ngā kōeke o tēnei o ngā kainga, me ta rātou whakaae mai ki ta tātau kaupapa, nō reira, ehara ka kawea tonu e Tūhoe ōna ake tikanga”. Ko te kapa ka toa i ngā wāhanga mo ngā tikanga, ka toa i te wāhanga haka.