Kaupapa: Te Reo Māori

Ka hāngai atu a Whakaata Māori ki tahatū o te rangi, arā, kia reo rua katoa ia hei te 2020

Raniera Harrison
  • Tāmaki Makaurau

Nō te rā nei koke whakamua ai a Whakaata Māori i tāna whai kia reo rua ōna kaimahi katoa me ngā whakahaerenga katoa hei te tau rua mano rua tekau. Engari, ka pēhea rānei te tautoko a te Kāwanatanga kia matomato tonu ai te tupu o te reo ki tēnei whare kōrero?

Āe mārika - kaikāmera mai, kaihopu oro mai anō hoki, i tū mārō hītararī mai ngā ringa whero katoa o Whakaata Māori i te whakatūnga mai o te wānanga reo tuatahi rawa a Whakaata Māori i ōna tau tekau mā toru, neke atu. Ko te manako nui ia, ka whai wheako Māori anō ēnei hautoa o te reo Māori e whakapāhō nei i te reo Māori tonu ao te pō, pō te ao.

Hei tā Pania Papa (Ngāti Korokī-Kahukura, Ngāti Mahuta) e mea ana, "ki te mōhio te tangata ki te reo, ka whānui ake tana titiro ki te ao, ka hohonu ake tana ruku ki ngā āhuatanga o te ao Māori nei."

E tārakerake ana te kitea atu he taumata anō kua pikihia, engari he aha te utu?

He rima tekau mano tāra anahe kua tukuna ki ngā kaupapa whakatairanga reo Māori a Whakaata Māori i tēnei tau, me te manako nui kia whakamomona ake taua tahua a tērā tau.

"Ko te reo te toto o tēnei kamupene, o tēnei pakihi, katoa ngā kamupene me ngā pakihi o tēnei motu me whai i te tauira a Whakaata Māori" tā Papa.

Ā, hei tāpiri atu, hei tā Leon Blake, "ki te whai haere a Whakaata Māori i tēnei huarahi, āe, arā kia tōia mai ngā kaimahi katoa kaua noaiho ngā mea e tū ana ki mua i te kāmera."

Nō te paunga o te tau rua mano tekau mā rima, i tāwerehia ai ētahi kaimahi o te teihana - horekau rāua i mātau ki te kōrero Māori. Hei tā te tāhūhū rangapū o Whakaata Māori, tā Keith Ikin - e kore rawa e pērā anō.

"Ko te mea nui ki a au, ko te ngākaunui o te kaimahi ki te ako i te reo - ahakoa pēhea rawa tōna matatau" tā Ikin e mea nei.

Ko te pakanga ngā mana o te teihana kia reo rua ōna whakahaerenga katoa hei te rua mano rua tekau - he manako pea te reo rua o Whakaata Māori i kore ai.

"Kia ūkaipōtia, kia whakatangata whenuatia, kia mauriora ai te reo" tā te Tumuaki Pūmanawa Tāngata i Whakaata Māori, tā Pouroto Ngaropo.