Kaupapa: Te Reo Māori

He whakanui i Te Reo ake o Te Tairāwhiti

Te Kuru o te Marama Dewes
  • Te Tai Rāwhiti

Nō te rangi nei whakakao atu ai te tini me te mano ki Turanga Nui a Kiwa hei whakatairanga i te whakapapa o te reo ake o Te Tairāwhiti.

“Whakarongo... ki te reo Māori e karanga nei.”

He waiata ō nāianei, he waiata tawhito hoki i pāorooro atu ai ki ngā huarahi matua o Tūranga Nui a Kiwa.

“Kia mōhio ai tātau kia mau tonu i te mana motuhake, kia pupuri tonu rātau i tō mātau nei reo rangatira i tō tātau reo Māori mō āke tonu atu, (he taonga tuku iho nō o tātau tīpuna, nā reira koinei te hīkoitanga mā rātau.”

Nohinohi mai, pakeke mai, he pīki māpu tērā ko ngā uri a Māui i whakakao atu ki te pokapū o te taone.

Tū ake ana a Derek Lardelli hei māngai mō Te Wiki o Te Reo Māori, arā hei tāna, “Reo Tairāwhiti mai, reo Māori Māori, reo Māui mai, koinei tā mātau i tēnei rā te tuku karere atu ki wā mātau tamariki mokopuna ngā pīpī perehunga kei roto i te kōhanga o Te Tairāwhiti, e rere, e rere, e rere ki te ao, nōu te ao, nōu te reo.”

He mātaki i a Moana i Te Reo Māori, nā Waratau Houia o Ngāti Porou i whakamāori, nā Rob Ruha o Ngāti Porou o Apanui o Rongowhakaata ngā waiata, kāore hā ko te reo ake o te rohe.

Ko Taina Ngarimu tērā tētahi o ngā reo o te kiriata rā, ka mutu he kaumātua o Te Kōhanga o Tōmairangi. Hei tāna kia pakari ai te tū i waenganui i ētahi atu reo, he mahi nui te ako i tō tātau reo ki a tātau tamariki, ki ngā tamariki hoki a ētahi kē atu.

Ko tā Papa Taina Ngarimu, “Ka whāngaitia atu te reo i a rātau, ka mau i a rātau ka tae ki te wā ka eke pea rātau ki te tau tuarima pea tērā takiwā, ā, kua mau i a rātau te reo, kāre e makere.

Hei tā koka Kuini Moehau Reedy, “Kua tō mai mātau ki konei kia rongo te ao he mana nui tō te reo. Ko tēnei reo, e āhei ana ki ngā pūtake o tēnei whenua, e āhei ana ki o tātau mātua tīpuna mai i te pō tae noa ki tēnei wā.”

Ehara i te porotēhe, engari he whakamānawa, kia kite ai, kia rongo ai ngā tamariki mokopuna i te mana o tō rātau reo e haruru ana.

Ko tā koka Kuini Moehau Reedy, “Kua puta te hā, kua rongo te taone nei, kua rongo ngā taringa, koira hoki tētahi mea nē, kei a tātau te reo, ko ngā taringa rongo i te reo, mahi tahi ka puawai.’

Ka mutu, ko te rau o mahara ki a rātau mā i pupuru nei ki te mauri o te te reo ake o Te Tairāwhiti.