Kaupapa: Kapa Haka

He wāhanga hōu te karanga mā ngā kapa hei tēnei whakataetae haka ā-rohe i Pōneke

updated Taroi Black
  • Te Whanganui-ā-Tara

He wero hou kei mua i nga kapa haka o Te Whanganui a Tara, i a rātou e whakarite ana mo nga whakataetae a-rohe e kainamu mai nei hei enei rangi okioki. Ko te 'karanga' he tikanga o te iwi Maori, nā reira ka puta te anipā ā ētahi ka pēhea te whakawā i te wāhanga nei.

Ko te karanga te reo tuatahi i runga i te marae. Ka whai wahi tenei taonga inaianei i raro i tetahi whakaritenga hou. 

Hei tā Te Teira Davis, "Kua roa Te Whanganui a Tara e mahi ana i te whaikorero i roto i ana mahi whakataetae a-rohe. Nareira ka puta te whakaaro pehea te taha ki te wahine ki te karanga i reira ka hua ake te whakaaro tera pea kua whai wahi nga wahine me nga tamahine o konei ki tetahi huarahi."

Heoi ano e ai ki a Hema Temara, tetahi o nga matanga kaikaranga o te rohe o Te Whanganui a Tara, he takahi tikanga tenei kaupapa.  

E ai ki a Hema Temara, "Kei te marama ahau he aha i karanga ai nga tamariki i a ratou e hoki ana ki te wa kainga ki roto o Ngai Tuhoe engari ki te whakaputa noaiho ma te ware e kii atu "Tu mai e koe, mau e karanga mai....kei hea ake te akoranga i tenei ahuatanga o te mamae i roto i tetahi."

Kei tena kapa te whakatau mehemea e hiahia ratou te whakauru i te karanga ki roto i ta ratou whakaaturanga. Kei nga kaiwhakawa te mahi nui ki te tohu mehemea e mahi tika ana te karanga. 

hei tā Davis anō, "Ko te whakaaro kia matau ai ratou ki nga mau, ki nga tikanga o tena iwi, o tena iwi, o tena iwi."

Ko Te Rau Taiohi tetahi kapa hou, me te harakoakoa o te kaiako a Rahera Davies ki nga wero nui kei mua mo te karanga. 

Hei tāna, "Me ata korerohia i tena kaupapa, ma nga kaiako tena korero e whakamarama i tena kaupapa ki nga rangatahi. Noreira mehemea i ahau te tikanga ki te whai i tetahi o nga rangatahi ki te karanga kei ahau te mahi nui ki te ako i tera rangatahi."

E iwa nga kapa ka whakataetae hei tenei Rahoroi kia eke ai ratou ki nga taumata e toru e ahei ai te uru atu ki te Matatini ruamano ngahuru ma whitu ki Ngati Kahungunu.