Kaupapa: Treaty Settlements

He pōhēhē nui kei te tautoko tonu a Ngāpuhi i a Tūhoronuku.

Dean Nathan
  • Te Tai Tokerau

He pōhēhē nui kei te tautoko tonu a Ngāpuhi i a Tūhoronuku.  Koinei tā Te Kotahitanga o ngā hapū o Ngāpuhi ki ngā hua o tētahi rangahau o te kamupene o Horizon.

E mea ana e whitu tekau paiheneti o te iwi kei tautoko tonu mā Tūhoronuku e whakatatū i ngā kerēme tiriti o Ngāpuhi. 

E mea ana te heamana takirua o Te Kotahitanga o ngā hapū o Ngāpuhi a Pita Tipene, ko te rangahau kua puta i tēnei wiki he mahi ngoikore hei pupuri noa i te mana.

"E rima rau tekau mā rima noa iho ngā tāngata i whakautu i tēnā rangahau.  E torutoru noa ake i roto i ngā tini tāngata o Ngāpuhi. Nā reira mēnā ko te pōhēhē a Tūhoronuku he tautoko ēnā whika, mō rātou he pōhēhē noa iho."

He take kua whakatotarawahirua i te iwi mai i te wā i tukuna ai e te karauna mā Tūhoronuku te mana whakatatu i te kerēme o Ngāpuhi.  

Ko tā Tipene, "I te hiahia tonu rātou ki te pupuri i ngā reinga o tērā hoiho.  Ēngari, kua neke kē a Ngāpuhi mai i a Tūhoronuku ki roto o Maranga Mai, e maha ngā taiwhenua e kōrero mō ngā taiwhenua."

Ko te pūrongo o Maranga Mai te hua i puta ao ake i te noho ohorere a te taraipiunara o Waitangi i tērā atu tau ki te whakawā. Mēnā ko te mana whakatatū i tukuna ai e te karauna ma Tūhoronuku, he mahi takahi kē i te mana o ngā hapū.

Ko ta Tipene, horekau anō tētahi mea kia rereke noa, mā ngā hapū anō ngā hapū e kōrero.

"Ko ngā tino kaupapa kei ngā ringaringa o ngā tāngata o ngā hapū o Ngāpuhi.  Mēnā ka tū kaha ai ngā hapū o Ngāpuhi ka tū tika ai Te Whare Tapu o Ngāpuhi."