Kaupapa: Tūhoronuku

E whakapae ana ētahi mō te rārangi o ngā hapu whakamana a Tūhoronuku

Dean Nathan
  • Te Tai Tokerau

E whai wāhi ana ētahi o ngā hapū o neherā kua wairua noa atu ki runga i te rārangi o ngā hapū ka whai tūranga motuhake ki runga o Tūhoronuku, te rōpū kua whakamanahia ki te whakatatū i ngā kerēme o Ngāpuhi. Koinā te whakapae a Te Kotahitanga o Ngā Hapū o Ngāpuhi i hui ki te matapaki i tēnei take i te rā nei.

E meatia ana kei te ngaro ngā ingoa o ētahi o ngā tino hapū i te rarangi, ā, ko ētahi anō kua wairua noa atu mai i te wā i hora ai te mana o te tino tupuna o Ngāpuhi, o Rahiri ki runga o Ngāpuhi neke atu i te rima rau tau ki muri.

Hei tā Erima Henare, o Ngāti Hine “Tae noa mai ki te wā o te Pākehā kua riro katoa te mana o ēnei takiwā ia Hineamaru ki raro i te ingoa o tōna iwi ia Ngāti Hine, engari i kite au i ngā rārangi, i te rarangi rā kei runga tonu ngā ingoa o aua iwi kua wairua kē i runga anō i taua rārangi, ā, i āhua oho au i tēnā.”

Ko te mate kē, kāore anō kia nohotahi ngā iwi o ngā takiwā ki te whiriwhiri mēnā koia ēnā ko ngā hapū katoa o te takiwā rā.

Hei tā Erima anō “horekau i rongo mō tērā atu hui hei whiriwhiri i ngā hapū kei kōnei tonu i te wā i whārikingia ai tērā rārangi hapū ki te Minita, nāreira koina te mate o te tango mai i ngā pukapuka Pākehā me te kii koia ēnei ko ngā hapū whai mana.”

Kua tatū kē i ētahi o ngā hapū o Ngāpuhi kia hono atu rātou ki te kaupapa o te rōpū Tūhoronuku engari ko te nuinga o ngā hapū ki tēnei hui o Te Kotahitanga kei te whakahē, ā, ko tā rātou e rapu ana i te rautaki e tāea ai te karo i teenei whakarite a te Kāwanatanga.

Kua kii mai te rōpū Tūhoronuku ki a Te Kāea, hei ngā rā tītoki nei timata ai ngā hui me ngā iwi o ia takiwā hei reira whakautua ai ngā pātai e pa ana ki te rārangi o ngā hapu me te maha noa atu o ngā take ki a rātou.

Ko tā Erima hei whakakapi ake “Mēnā kei runga ēnā hapū i te rārangi ingoa kua tono au ki a au anō kia noho hei māngai mō ēnā hapū ne? Koinā te mahere o Erima e kuhu atu ai ia e mea ana au ‘nāku ēnā hapū nāreira me noho au ki runga.’”