E ngana ana tētahi whānau o Te Teko ki te whakapakari ake i te hauora me te ōhanga o taua tāone iti

Mere McLean
  • Waikato/Te Waiariki

He tāone iti a Te Teko kei te rohe o Te Moana nui ā Toi, e mōhiotia whānuitia ana mō te whakatipu kamokamo me te kānga.

Ahakoa he taone paku, e kore tonu ngā mahi e mutu mo ētahi, ā nona tata nei ka huakina tō rātou whare hou hei whakapakari i te iwi noho. 

Ono rau ngā tāngata e noho ana ki Te Teko, te nuinga o rātou ka tahuri ki te rapu mahi ki ngā taone tata pēnei i Kawerau, Patutātahi, Whakatāne hoki.

Mō te nuinga o ngā taone iti pēnei me hūnuku ake i te kāinga kia rapu ai i ngā hua.  Heoi, i tēnei rā mo ētahi o Te Teko mā te whakatū kaupapa hei whakahoki mai i te mana ki roto i to rātou hapori, ā ko te whakatūtanga o tētahi whare hākinakina tētahi ō ērā mahi hōu.

Ko tā te kaiwhakahāere ko Wharepapa Reuben, “Ka tika ā-roto o te tangata, ka tika ōna mea o roto, tōna tinana anō tonu, ka tāea anō te tangata te haere ki runga i ōna huarahi, te whai haere i ōna wawata, tērā anō tētahi waka me kī. Whai whakaaro anō māua ko taku hoa mō tēnei kaupapa, hei tohatoha, hei āwhina ake i wā mātou whānau.”

Ko tā Wharepapa rāua ko Raana Reuben, ngā kaipupuri ō te whare nei, i tipu te kaupapa na runga i te hiahia ki te whakatūwhera ki ngā whānau tētahi tirohanga hauora, whakapakari.  I te taha o Dean Elliot i whakahaere rātou i te kaupapa Texfit, he kaupapa kore utu mō te whānau, mai reira i puawai te moemoeā na te whakatūtanga o te whare hākinakina.

Ko tā Raana Reuben, “Ko tēnei kaupapa, ko te tumanako ki a au, te mea nui, te whakapakari tinana tētahi anake o ngā momo huarahi, ki te whai oranga mō te hau kāinga ki konei me ētahi atu o ngā tāngata noho mai ki roto o te rohe nei, i ngā tau e toru kua pahure i haere ētahi o ngā whānau, ia wiki, ia wiki ki wīwī, wāwā, ki te pāparakauta pea, ināianei, ka huri te whānau, ka uru mai te whānau ki roto i te whakapakari tinana, ki te Texfit ki te whakapakari tinana i tēnei whare nei, tēnei te mea tino whakahirahira ki au.”

E rima wiki noa iho te whare whakapakari nei e tuwhera ana, ā, nō te wiki tuatoru ka eke te tokomaha o āna mema ki te kotahi rau, ā, kei te piki tonu tērā tatau.  Ia rā, he mema hōu ka tau mai. 

Ko tā Wharepapa, “Ehara i te mea mō ō mātou whanaunga o konei, nō te mea, he tangata anō tō mātou nō ngā tahataha ō Te Teko, Otakiri, ētahi, he Pākehā, kaipāmu rātou, Otakiri, wētahi, wētahi nō Kawerau, wētahi rā, he mangumangu, wētahi nō Te Patutātahi hoki, rātou, nō reira, he nui rā ngā tūmanako, kia mātatau rātou ki ngā mahi nei, kia aha, kia piki tō rātou ora, ehara i te ora mo te hiki i te mātaitai nei, engari kia akona i ngā mea, i ngā kai e tika ana mō rātou.”

Tērā ngā hua pai ki ngā tamariki o te takiwā kei te matapaetia mā te hapori, i te huringa ki te ara whakapiki ora.

E ai ki a Haturiini McGarvey, “Tēnei whakatipuranga ki te wā o mua, he rerekē ngā kai, ēhara i te mea, e pērā ana ō tātau kai i ngā matua tipuna ō mua, ko tātau ngā uri o Toi Kai Rakau, e kī ana te iwi nei ō Hapūoneone, koira ō rātou kai, ko ngā kai ō te whenua, he kairākau, ngā kai ō te ngahere, ō te moana, koira te oranga i tērā wā, tēnei wā, kua mate tātau ki te haere ki te PakN Save ki ngā toa hoko maha, kei rapihi ai, ko te mate ō ērā kai ka hoki ano ki aua mate, koira te ngā kai whakahua, whakatipu i te mate huka, mate manawa i te mate pukupuku.”

Mō te utu iti rawa, kei te tūwhera te whare e rua tekau mā wha haora, e whitu rā i te wiki.  Mō tēnei mema a Haturiini McGarvey he kaupapa whakahirahira tēnei mō te taone.

“Me mihi nui, ā, ki te tokorua nei, ā, kia Raana rāua ko Wharepapa, ā, tēnei kaupapa ataahua whakatūria, ki te whakapiki i te hauora, ki te whakapakari te taha tinana ō te hapori ki te riu o Rangitaiki nei, ā, engari koia te hara mai ki konei, ki te whakaheke werawera ki te whakapoi i ngā uaua.  Nō reira he rongoā kei konei, kei ngā mahi whakapiki i te hauora, te hautoi, te haunui o te tangata.”

Ko tā Raana rāua ko Wharepapa kei Te Teko rāua mo āke tonu atu.  Ehara tēnei kaupapa whakanui i a rāua anō, engari kē he whakahoki i te mana ki roto i te taone ō Te Teko, he kaupapa kei te whakatinanatia i raro iho i te tekau tāra ia wiki.