Cremation or Burial

  • Te Tai Tokerau
  • Tāmaki Makaurau
  • Waikato/Te Waiariki
  • Te Tai Hauāuru
  • Te Tai Rāwhiti
  • Te Whanganui-ā-Tara
  • Te Waipounamu
  • Ahitereiria

Ka huri te ao, ka panoni ngā tikanga a te Māori, e pa ana ki te tangi i ngā mate. I roto i ēnei rā, kei te kaha hōrapa te hunga kua huri ki te tahu i o rātau tūpāpaku ki te ahi, ā, kua puta te whakahau kia āta wānangahia ō tātau tikanga mō tēnei take, hei mauru i a pōhēhē me pōnānā

O ngā mate katoa i Aotearoa nei, kei te takiwā o te whitu tekau ō rau te hunga ka whakapungarehuhia.          

Ā, e maha haere ana ngā Māori e tuku ana mā roto mai i tēnei tikanga.         

I roto i a Ngāi Tūhoe, i pōkaikaha tētahi o ngā hapū ki te kawe o rātou tikanga i te taehanga atu o tētahi mate mai i tāwāhi.

Hei tā Te Makarini Temara, “Ā kua tae mai te kōrero, ā, ko te mea whakaeke mai rā, he pungarehu. Ā, mea rawa ake kua māharahara te pae me pēhea rā te whakatau, kua ohorere.”

Ēngari i tau tēnei take i runga i te whakaaro ki ngā tikanga tawhito o te iwi.    

But the issue was managed by following tradition.

Ko tā Temara, “Ko tēhea rā te mea nui, e tau ai tētahi momo manaakitanga ki runga i tāua whānau rā, ā rānei ki te huri tuara.”       

He māmā ki te kawe pungarehu tūpāpaku, kāre e pirau, ā, ka uru ki roto i te whaitua paku. Waihoki, he iti te utu o te whakapungarehu tēnā i te tāpuke.

I Whakatane, e waru rau ki te kotahi mano taara te utu mō te whakapungarehu.

Ka eke ki te rua mano taara i ngā utu tāpiri a te whare tūpāpaku.

I te marae ka nama ngā whānau i te rima mano taara neke atu mō te whakahaere tangihanga i roto i ngā rā e toru.

Akene ko tētahi hua o te tahu tūpāpaku ko te tuari i ngā pungarehu.  

Tata ana ki te whitu tau ngā uri me te whānau o James Takamore e tohe ana mō tōna tūpāpaku i roto i ngā kooti. Heoi nā runga i te hiahia o te ngaio Māori o Ranginui Walker, ka whakapungarehuhia ia, ko ētahi o ōna pungarehu i puritia e tōna whānau, ko ētahi i tukuna ki tana iwi ki a Te Whakatohea.

Nei rā ētahi tauira mā te Māori i runga i te whakaaro hōu ahakoa anō ngā tikanga tuku iho.

Ko tā Temara, “Te wānanga i ngā whakaaro, te wānanga i ngā kōrero, te wānanga tērā i tēnei tū momo āhua.”