Me aro nui a Ngāi Māori ki te whakarite i a rātou anō mō te tangihanga

Renee Kahukura Iosefa

Me aro nui a Ngāi Māori ki te whakarite i a rātou anō mō te tangihanga. Koinā te whakahau a kai-taka tūpāpaku nei, a Francis Tipene, kia kore te tangata me ngā whānau e pokea e te taumahatanga o ngā utu tangihanga.

Ko tō oranga he taonga maioha, ā, e mōhio tūturu nei a Francis Tipene, Kaiwharite Tupapaku, i ngā momo whakaritenga me whai whakaaro mai ngā whānau i te wā o te mate.

Hei tā Tipene, “Me whakarite tātou i aianei nā kia māmā te taimahatanga ki runga i ngā whānau, te whānau pani, te kirimate, kia māmā ake ki runga i a rātou.”

Hei tā Tipene, kō atu i te waru mano tāra te utu mō tētahi tangihanga Māori, ā, nā ngā taumahatanga moni o te wā, e rerekē haere ana ngā whakaritenga ki ngā hui tangihanga.

Ko Tipene tērā e mea ana, “Ko te nuinga o Ngāi tātou e whai whakaaro ana mō te tangihanga, e huri atu ana rātou ki te tahu i te tūpāpaku i runga anō i te mōhio ka taea e rātou te utu i taua nama. Ko te rima rau tāra noa iho atu i te rima mano tāra.”

Tata ki te ono mano tāra te utu ki te nehu tūpāpaku ki ngā taone, nā reira a Ngāi Māori i tahuri ai ngā whakaaro ki te tahu. Kei te nui haere hoki ngā whānau e tangi ana i ō rātou mate ki te kāinga, kaua ki ngā marae nā te utu o te tangi ki runga marae mō te toru rā.

Ki tā Tīpene, “Whai whakaaro kohi pūtea, pūtea penapena, me nuku atu ki te taha kia riro mā te whānau i roto i te wā o te mate.”

Heoi hei tā Cigna Life ko te tino hua o te whai ihinua, whai whakarite tangihanga rānei, kia kaua rā te whānau e pokea e te taumahatanga o te utu i te tangihanga. 

Nā reira, kei a koe te tikanga mōu anō ko tō whānau, e ai anō ki tāu e whakarite ai.