Govt landsale restrictions could grow iwi-oversears investor opportunities – Shane Jones

Talisa Kupenga

Kua tuku tohutohu hou te Kawanatanga ki te Tari Toitu Whenua mo ngā pakihi o tāwāhi e hoko ana ki tuawhenua. Ko tā te Kawanatanga mā te aronga hōu e whakapakari ake ai ngā whakaritenga kia aro mai ngā pakihi kounga ki konei.

Ko tā te Minita Take Putea Tuarua, tā David Parker, kei te whakamārotia ngā paearu mā ngā pakihi o tāwāhi. Ina ka hiahia hoko whenua rātou ki konei, me riro mai he tino hua ki a Aotearoa.

Ko tā te Minita Whenua, tā Eugenie Sage, ka whakawhānuihia hoki te momo whenua ka whakamātauhia, ko ngā pāmu nui, ko ngā pito tuawhenua hoki, atu i te whenua ngahere, he nui ake i te rima heketea.

I raro i ngā tohutohu hou ko te ture whenua-ngahere me taka ngā wahiē ki Aoteroa i mua i te tono atu ki tāwāhi, pēra i te mahi tūporo. Ko tā te Minita Take Ngahere, tā Shane Jones, mā tēnei ka nui ake ngā tūnga kaimahi, ka nui ake anō nga hua pūtea. Ka kite hoki pea he hononga ōhanga ā-iwi ki nga pakihi o tāwāhi.

Ko tā Shane Jones mā ngā whakarerekētanga ahumahi ngahere nei ka taea te whakatipu i ngā rākau kotahi piriona.

"Kei a mātou te putea hei whakatiputipu rākau ēngari kei wareware tātou ko te hunga nō rātou ngā ngahere e hia inaeanei no rāwāhi. Ki te mahi tahi rātou me te hunga taketake, ki te mahi tahi rātou me ngā mira ara noa atu te pai ka puta.

Ko tā Jones ka whai wahanga ngā iwi ki te hono atu ki ngā pakihi i tā wāhi pēra i a Ngati Porou e mahi tahi ana ki tētahi kamupene o Korea.

"Taku hiahia kia whānui atu tēra tauira mena kaore e kite te moni ki Aotearoa he aha oti te raruraru me mahi tahi te hunga hari pūtea mai i tāwāhi ēngari kia whiwhi mahi te hunga tuawhenua e noho ana.

I raro i te ture hou ka whakarite ngā wahie ki Aotearoa i mua i te tono atu ki tāwāhi.

"Ko te nui o te wāriu mo nga rawa e hokaina i raro i ngā pakihi ngahere kei te $6b otirā ko te whakatū he mira hou e hia nei miriona tēra ēngari ma te hunga e haere mai ana ki konei tēra e whakatatū."

Ka timata ngā ture hou hei te tekau ma rima o Hakihea, mo ngā tono kaore ano kia whakatau i tēra wā ka taea te tono ano i raro i te ture hou.

Ko tā te Kaiarahi o Nahinara a Bill English na ngā tohutohu hou ka raru ake pea ngā ohanga pēra i te ahuwhenua na te ruarua ake o nga kaihoko o tāwāhi me te hekenga o te pūtea ka riro e te kaipāmu ina ka hokona atu tana whenua.